essays online

  • Sağlık Bakanlığı

DİYABETLİLERDE AYAK BAKIMI

Diyabetli bireyler her açıdan özel ve özenli bir bakıma ihtiyaç duyarlar. Diyabetli bireylerde cilt bakımı, tırnak bakımı, insülin yapılan yerlerle ilgili ve insülin pompası kullananlarda ise enjeksiyon yerleri ile ilgili özel bakıma ve bakım bilgilerine ihtiyaç vardır. Bunların yanı sıra seyahatler, uzun yolculuklar, okul dönemi, gebelik ve ileri yaşlarda olan diyabetli bireylerin çok daha farklı bakım ihtiyaçları oluşur.

Diyabetin ayaklar üzerinde iki önemli etkisi vardır.

  1. Sinir hasarı: Diyabetin olumsuz etkilerden biri ayak ve bacak sinirlerindeki hasarlardır. Sinir hasarları ayak ve bacaklarınızda ağrıya neden olur, sıcak ve soğuğu algılamanızı etkiler. Ayağınızdaki yara, kesik veya yanıklar hissetmediğiniz için kötüleşebilir. Sinir hasarının oluşturduğu bu his kaybı “diyabetik nöropati” olarak adlandırılır. Sinir hasarları, yara veya infeksiyona sebep olabilir.
  2. Damar hasarı (kan akımının azalması): Ayak veya bacağınızda kan akımının azalması ikinci önemli sorundur. Yaraların iyileşmesi güçleşir. Bu soruna PDH (periferik damar hastalığı) adı verilir. Sigara içmeniz bu sorunları hızlandırır.

Bazı durumlarda hem kan akımının zayıflaması hem de sinir hasarı beraber gelişebilir. Örneğin ayağınıza uymayan bir ayakkabı, ayağınızda nasır yapabilir. Ayağınızdaki sinir hasarı nasırın acısını hissetmemenize neden olur. Daha sonra nasır iltihaplanır. Kan şekeriniz yüksek ise mikroplar daha fazla beslenip ve üreyerek itihabı daha kötü hale getirir. Ayağınıza ve bacağınıza gelen kan akımının azalması yaraların iyileşmesini güçleştirir. İnfeksiyon iyileşemez ve zamanla kangren (gangren)’e dönüşebilir. Kangrende yara etrafındaki cilt ve dokular ölür. Bu bölge siyahlaşır ve kötü koku üretir. Kangrenin yayılmasını önlemek için cerrah ayağınızın bir parmağını veya bacağın bir kısmını kesmek zorunda kalabilir. Buna “amputasyon” denir.

Ayak Bakımında Sağlık Personeline Başvurulacak Durumlar

  • Ayakkabı sürtmeleri veya darlığı nedeniyle ciltte kızarıklık ve su toplaması,
  • Ayaklarınızın ısı kaynaklarına temas etmesi sonucunda yanması,
  • Tırnağınızın kesilmesi esnasında kanama olması, tırnak batması,
  • Ayakta taban çökmesi, şişlik ve şekil bozukluğu oluşması,
  • Renk değişikliği, morarma ve kızarıklık olması,
  • Yabancı cisim batması,
  • Ayakkabı sürtmeleri veya darlığı nedeniyle ciltte kızarıklık ve su toplaması,
  • Ayaklarınızın ısı kaynaklarına temas etmesi sonucunda yanması,
  • Tırnağınızın kesilmesi esnasında kanama olması, tırnak batması,
  • Ayakta taban çökmesi, şişlik ve şekil bozukluğu oluşması,
  • Renk değişikliği, morarma ve kızarıklık olması.

sayfa21-1Diyabetlilerde En Sık Görülen Ayak Sorunları

ATLET AYAĞI VE MANTAR İNFEKSİYONUsayfa21-2

Genelde parmak aralarında ya da ayağın altında başlayan ve ayak tırnaklarına yayılabilen bir cilt hastalığıdır. Sıkı ayakkabı ya da çorap giymek veya abdest aldıktan sonra parmak aralarını kurulamamak yüzünden nemli kalan ayaklarda üreyen bir çeşit mantar bu soruna neden olur. Bu hastalığın belirtileri ciltle kuruluk, pullanma, kaşıntı, yanma ve su toplanmasıdır.

SU TOPLANMASI

Genelde ayakkabı vurmasından kaynaklanır. Sakın patlatmayın. Üzerini bantlayın ve kendi kendine boşalmasını bekleyin. Ayağınızı kuru tutun ve ayakkabınızın vurmasını önlemek için mutlaka çorapla giyin. Eğer su kabarcığı kendi kendine patlarsa bu bölgeyi yıkayın, antiseptik solüsyon sürün ve üzerini bantlayın.

HALLUX VALGUS DEFORMİTESİ VE BUNYONsayfa21-3

Hallux valgus; başparmağın, diğer parmaklara doğru eğilmesi sonucu, başparmak ile 1. tarak kemiğinin birleşme yerinin dışa doğru büyüyerek deforme bir hal almasıdır. Genellikle kalıtsaldır. Bu bölgede uygun olmayan ayakkabı giyilmesi sonucu kızarıklık, şişlik ve infeksiyon (bunyon) gelişebilir. Özellikle sivri burunlu ve çok dar ayakkabı giyilmesi, durumu daha da kötüleştirir.
Rahatlatıcı yöntemler bulunmakla birlikte, esas tedavi cerrahi girişimdir.

NASIR

Kalınlaşmış deri tabakasıdır. Ayak cildi üzerindeki aynı bölgeye sürekli basınç gelmesi veya tekrarlayan sürtünmeler sonucu nasır oluşur. Ayaktaki nasırların en sık nedeni uygun olmayan ayakkabılardır. Zaman zaman acı verebilirler. Evde kendi kendinize nasırları çıkarmayı denemeyin, kolaylıkla infekte olabilirler. Hemen doktorunuza başvurun.

sayfa21-4AYAK KOKUSUsayfa21-5

Ayakta bulunan 250.000 ter bezinin aşırı çalışması sonucu oluşur. Günlük hijyen çok önemlidir. Her gün ayakkabılarınızı çıkararak kurutun ve gerekirse gün içinde çoraplarınızı değiştirin. Ayak pudrası, terlemeyi önleyici ürünler ve sirkeli su, ayak kokusunun azalmasına yardımcı olur.

PENÇE AYAK

Ayak parmaklarından birinin pençe şeklinde kıvrılmasıdır. Genelde bunyon gelişen baş parmak nedeniyle ikinci parmakta oluşur. Uygun olmayan ayakkabı giyilmesi sonucu görülür. Cerrahi müdahale ile parmaklar düzgün şekline kavuşturulabilir.

TOPUK AĞRISIsayfa21-6

Genelde topuk kemiğine, bağlara ve sinirlere çok fazla bası olması sonucu oluşur. İnce tabanlı ayakkabılar ile, yürürken ya da zıplarken bası artabilir. Fazla kilolu olmak da bu soruna neden olabilir. Bunların dışında artrit (eklem iltihabı), gut ve dolaşım bozukları da topuk ağrısına neden olabilir.

TOPUK DİKENİ

Ayak taban kaslarının topuk kemiğine yapışma yerinde aşırı zorlanma nedeniyle oluşan aşınma ve bu aşınmanın sürekli bir hal almasıdır. Çekilen röntgen filminde, yara üzerine biriken kireç nedeniyle topukta dikenimsi bir görüntü oluşur. Bu görüntüden dolayı hastalık ”topuk dikeni” olarak anılmaktadır. Fiziksel aktivite, ortopedik malzemeler, iltihap giderici ilaçlar ve kortizon injeksiyonu gibi yöntemler ile tedavi edilir.

BATIK TIRNAKsayfa21-7

En sık ayak başparmağında görülen ve tırnağın yatağından farklı bir yol izleyerek yumuşak doku içinde ilerlemesi ile ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Pek çok nedeni vardır. Bazen tırnak çok büyük olduğu için oluşur. Bazı kişilerin tırnakları kenarlarından kıvrılır (genetik özellikler veya artrit’den kaynaklanır), bu kişiler tırnak batması için adaydır. Travma, ayağı çarpmak veya üstüne basılması gibi durumlar tırnağın derinin içine batmasına yol açar. Uzun süre koşmak, tırnağın yanlış kesilmesi, sıkı çorap ya da dar-sivri burunlu ayakkabı giyilmesi tırnak batmasına sebep olur. Böyle bir durumda doktorunuzun büyük bir ihtimalle tırnağınızı çekmesi gerekir.

Ayak Bakımı Konusunda Öneriler

Diyabetlilerin uymaları beklenen ayak bakımının aşamaları şu şekildedir:

  • sayfa21-8Ayaklarınızı her gün ılık su ile yıkayıp kurulayınız.
  • Parmak aralarını özellikle kurulayınız. Unutmayın ki ıslak kaldığında parmak aralarında kolayca mantar infeksiyonu gelişecektir.
  • Ayaklarınızı yıkayacağınız suyun sıcaklığını dirseğinizle kontrol ediniz. Aşırı sıcaklık cildinizde kolayca yanıklara neden olabilir. Özellikle his kusuru olan diyabetliler bu konuya daha çok özen göstermelidir.
  • Ayaklarınızı nemlendirici bir krem ile nemlendirin. Ancak bunu parmak aralarınıza uygulamayın.
  • Ayaklarınızın muayenesini günlük olarak yapınız. Muayenede ayak sırtını, parmak aralarını ve ayak tabanını görmelisiniz. Gerekirse ayak tabanını görmek için ayna da kullanabilirsiniz. Görme sorununuz varsa bir yakınızdan bu konuda yardım isteyiniz.
  • Muayene sırasında morluk, kızarıklık, siyahlık, şişlik, kanama, akıntı, kabarcık, gibi olağan dışı bir durumla karşılaştığınızda hemen doktorunuza haber veriniz.
  • Fark ettiğiniz nasırlar için nasır ilacı, nasır bantları vb. kullanmayınız. Nasırlarınızı hiçbir koşulda kendiniz kesmeye çalışmayın.
  • Ayaklarınıza ponza taşı kullanmayın. Bu konudaki yakınmalarınıza bir uzmandan destek isteyiniz.
  • Tırnaklarınızı banyodan sonra yumuşakken kesmeye çalışın. Tırnaklar düz kenarlı olarak kesilmelidir. Derin kesmekten kaçınmaya çalışınız. Görme sorununuz varsa bir yakınınızdan tırnaklarınızı kesmesini isteyiniz.
  • Ayaklarınız üşüyor ise ısı kaynaklarına (soba, kalorifer, ısıtıcı vb.) yaklaştırmayınız. Isınmak için ısıtıcılar yerine kalın çorap, patik vb. kullanınız.
  • Yere ayakkabısız veya terliksiz basmayınız. Kumsalda yürürken mutlaka uygun terlik kullanınız, denize girerken deniz ayakkabısı kullanınız. Parmak arası terlik kullanmayınız, arkası kapalı yumuşak terlikleri tercih ediniz.
  • Ayakkabınızın taban genişliği ile ayak tabanınız aynı genişlikte olmalıdır. Ayakkkabınızın derinliği ekstradan 1 cm fazla ve burun kısmı geniş olmalıdır. Ayakkabılarınızı öğlen saatlerinde satın alınız. Bu konuda amaca uygun diyabet ayakkabılarının satışı da yapılmaktadır. Ayakkabılarınız çok uzun ve çok ince topuklu ya da topuksuz olmamalıdır.
  • Ayakkabılarınızı giymeden önce silkeleyiniz. Tabanlığını, astarını elinizle kontrol ediniz. Kıvrılmış veya bozulmuş ise değiştiriniz.
  • Yeni aldığınız ayakkabıyı önce evde aralıklarla deneyiniz. Ayaklarınızda şekil bozukluğu varsa ayağınıza uygun özel ayakkabı yaptırınız.
  • Sentetik çoraplar yerine pamuklu veya yünlü, burunları dikişsiz, bilek kısımları sıkı olmayan ve mümkünse açık renk çorapları tercih ediniz. Çoraplarınızı günlük olarak değiştiriniz.
  • Çorabınız kalın ise ayakkabınızı bağcıklı ve geniş tercih ediniz. Gerektiğinde bağcıklarını gevşetebilmelisiniz.
  • Ayakkabılarınızın altı dışarıdan yabancı madde batmalarını engelleyebilecek malzemeden olmalıdır.

image9

 

http://hastane.omu.edu.tr/saglikli-bilgiler/endokrin-belgeler/DİYABETTE%20AYAK%20BAKIMI%20VE%20ÖNEMİ.pdf. Erişim Tarihi: 07.07.2015
http://www.turkendokrin.org/files/pdf/AyakveCiltSorunlariKitapcigi.pdf. Erişim Tarihi: 07.07.2015
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Erişkin Diyabetli Bireyler için Eğitimci Rehberi, 2014
essay helpessay writerscloud mine ethereum